Show simple item record

dc.contributor.authorCimen, Feyzi
dc.date.accessioned2020-09-22T13:24:19Z
dc.date.available2020-09-22T13:24:19Z
dc.date.issued2018en_US
dc.identifier.citationÇİMEN F (2018). ÖZBEKÇE HÂL EKLERİNİN FİİLLERE BAĞLANMA DURUMLARI. Turkish Studies (Elektronik), 13(15), 467 - 493.en_US
dc.identifier.issn1308-2140
dc.identifier.issn1308-2140
dc.identifier.urihttps://hdl.handle.net/20.500.12713/1074
dc.description.abstractÖz:Bu makalede Özbekçedeki hâl eklerinin fiillere bağlanma durumu incelenmiştir. Fiile bağlanacak hâl eklerinin hangi şartlara/özelliklere göre fiillere bağlandığı ortaya konulmaya çalışılmıştır. Hâl ekleri isim ve fiiller arasında her türlü işlekliği sağladığı için diğer çekim eklerinden farklı bir konumu vardır. Hâl ekleri isimler ile isim soylu kelimelerin; isimler ile fillerin çok değişik görev ve fonksiyonlarla ilişkiye girmesini sağlayan çok önemli bir gramer kategorisidir. İsim ve fiil arasında teklik- çokluk, iyelik, şahıs, zaman vb. açılardan bir uyum gerekir. Yoksa iki unsur arasındaki ilişki eksik veya belirsiz olur. Bir başka deyişle, fiile bağlanacak unsurun bazı şartları haiz ve bazı özelliklere sahip olması gerekmektedir. Hâl kategorisi bakımından fiillerin kendine bağlanacak isimlerden zorunlu olarak talep ettiği bu şart ve özellikleri biz “istem” diye adlandıracağız. Hâl ekleri fonksiyon olarak ismi isme, ismi edata da bağlayabilir; ama biz konumuz gereği ismi fiile bağlayan hâl ekleri üzerinde duracağız. Daha açık bir ifadeyle Özbek Türkçesinde fiillerin kendine bağlanacak isimden hangi hâl ekini talep ettiğini ortaya koyarak bunları başlıklar halinde tasnif edeceğiz. Özbek Türkçesi gramerinde, hâl ekleri yalın hâl, ilgi hâli, yükleme hâli, yönelme hâli, bulunma hâli, çıkma hâli, vasıta hâli, eşitlik-benzerlik hâli, yön gösterme hâli, sınırlama hâli olmak üzere on başlık altında incelemiştir. Zikredilen hâl kategorileri on tane olmakla birlikte ilgi hâli kategorisi sadece isimler arası münasebet kurduğu için çalışmamıza dâhil edilmemiştir. Çalışmamızda ayrıca yalın hâl tabiri de kullanılmamıştır. Hâl eki almış fiiller, çalışmamızda “istemli” şeklinde tanımlanırken; hâl eki almamış olanlar “istemsiz” biçiminde tanımlanacaktır.en_US
dc.description.abstractAbstract:In this article the circumstances that govern the attachment of case suffixes to verbs in Uzbek are examined. The conditions under which the case suffixes attach to the verbs are studied. Case suffixes have a much more important position than the other suffixes because they provide all kinds of functions between names and verbs. The case endings, which include names and noun words; are important grammatical categories that allows names and phrases to be associated with various tasks and functions. The case category between verb and noun requires a harmony from the perspective of single-plural, possessive, subject and time. Otherwise, the relationship between two elements will be weak or ambiguous. In other words, the element which will be connected to the verb must have certain conditions and specialties. We are going to name the condition and specialty which require verbs to be connected to themselves from the perspective case category valence. The case suffixes can bind a noun to a noun, a noun to a preposition; but we will dwell on the suffixes that link a name to another name. More precisely, we will classify them under several heading by showing which the case suffixes the verbs demand from the nouns that connect to them in Uzbek. In the Uzbek Turkic grammar, the case suffixes have been reviewed under ten chapters which include accusative, locative, dative, ablative, instrumental, equative, limitative and directive. Even though there are ten case categories which have been mentioned, genitive case, relating only between nouns, is not included in our study. In this article, nominative case is also disregarded to keep the focus clear. Verbs which have case suffixes are named valence and other verbs which do not have case suffixes are not named unvalence.en_US
dc.language.isoturen_US
dc.rightsinfo:eu-repo/semantics/openAccessen_US
dc.subjectHâl Eklerien_US
dc.subjectÖzbek Türkçesien_US
dc.subjectİstemen_US
dc.subjectTürkiye Türkçesien_US
dc.titleÖzbekçe hâl eklerinin fiillere bağlanma durumlarıen_US
dc.title.alternativeThe sıtuatıons of attachment of the case suffıxes to verbs ın uzbek turkıcen_US
dc.typearticleen_US
dc.contributor.departmentİstinye Üniversitesi, İnsan ve Toplum Bilimleri Fakültesi, Türk Dili ve Edebiyatı Bölümüen_US
dc.contributor.authorID0000-0002-3734-7257en_US
dc.contributor.institutionauthorCimen, Feyzi
dc.identifier.volume13en_US
dc.identifier.issue15en_US
dc.identifier.startpage467en_US
dc.identifier.endpage439en_US
dc.relation.journalTurkish Studies (Elektronik)en_US
dc.relation.publicationcategoryMakale - Ulusal Hakemli Dergi - Kurum Öğretim Elemanıen_US


Files in this item

Thumbnail

This item appears in the following Collection(s)

Show simple item record